Carinin bakiyesi sıfır görünüyor ama borç takip ekranında bütün faturalar açık; ya da yanlış ödemeyle kapatılmış bir faturayı düzeltmek için kapamayı geri almanız gerekiyor. Logo’da borç takip nasıl çalışır, borç kapatma hangi yöntemlerle yapılır, kapama tek tek ya da toplu olarak nasıl geri alınır? Bu yazıda Logo Tiger, GO 3 ve Wings ürünlerindeki borç takip sistemini, ilgili parametreleri ve sık karşılaşılan sorunları anlatıyoruz. Bilgiler Logo’nun resmî dokümanlarına dayanır; SQL sorgusunu kendi test veritabanımızda denedik.
Borç takip penceresi nedir, nereden açılır?
Borç takip penceresi, bir carinin borç ve alacak hareketlerini vade ya da işlem tarihine göre listeleyen ve hangi ödemenin hangi faturayı kapattığını izlediğiniz ekrandır. Cari hesaplar listesinde ya da fatura, cari fiş, bordro listelerinde ilgili kaydın üzerinde F9 > Borç Takip ile açılır.
Pencerenin her fiş kaydında kendiliğinden açılmasını istiyorsanız Ticari Sistem Yönetimi > Finans Parametreleri > Borç Kapama Penceresi satırında hangi işlemlerden sonra açılacağını seçin: faturalar, cari hesap işlemleri, çek/senet bordroları, banka havaleleri, kasadan ödeme/tahsilat.
Pencereye neler yansır?
- Proforma faturalar dışındaki tüm faturalar, cari hesap fişleri (nakit tahsilat ve ödeme, borç ve alacak dekontu, virman, kredi kartı fişi, vade farkı faturaları), çek/senet giriş ve çıkış bordroları, gelen ve gönderilen havaleler.
- Ödeme planı bağlı bir fatura, ödeme sayısı kadar parçaya bölünerek her parça kendi vadesiyle listelenir. Ödeme planı yoksa fatura tek satırdır; vadesi işlem tarihidir.
- Kasadan yapılan diğer işlemler (ör. kasadan kesilen fatura) peşin sayıldığı için tek satırda, “Peşin Ödendi” ibaresiyle kapalı gelir.
Sağ tuş menüsündeki Toplamlar carinin işlem sayısını, borç, alacak ve bakiye toplamlarını gösterir. Logo’nun dokümanına göre buradaki bakiye, cari hesaplar listesindeki bakiyeyle birebir aynı olmalıdır; değilse aşağıdaki sorunlar tablosuna bakın.
Borç kapatma yöntemleri: Kapat, Çoklu Kapat, FIFO, Otomatik
- Kapat: Kapatılacak hareketi seçer, sonra onu kapatacak karşı işlemi seçersiniz. Açılan “Kapatılacak Tutar” penceresinde tutar öndeğer olarak işlem tutarıdır ama değiştirilebilir; böylece bir faturanın yalnızca bir kısmını kapatabilirsiniz.
- Çoklu Kapat: İşaretlediğiniz birden fazla hareketi kendi aralarında FIFO mantığıyla kapatır. Belirli faturaları belirli ödemelerle eşleştirmek istediğinizde kullanışlıdır.
- FIFO Kapat: Seçili hareketi, ters bakiyeli ve henüz kullanılmamış hareketlerin en eskisiyle kapatır. “En eski” ölçütü Finans Parametreleri’ndeki FIFO Borç Kapamada Dikkate Alınacak Tarih satırında belirlenir: vade tarihi ya da işlem tarihi.
- Otomatik Kapat: Penceredeki tüm açık hareketleri FIFO’ya göre kapatır. Sıralamada vade tarihinin yanında işlem türü de önemlidir; nakit ve çek/senet işlemleri faturaları kapatır. Daha önce elle yaptığınız kapamalara dokunmaz, yalnızca kalanlar arasında kapama yapar.
Bir işlem tamamen kapanmazsa kapalı ve açık olmak üzere iki parçaya bölünür; parçalar birbirine bağlı görünür. Kapalı bir satırın üzerindeyken Karşı İşlem alanında onu kapatan fişin tarihi, numarası, türü ve tutarı görünür.
Toplu borç kapatma ve faturada otomatik kapama
Çok sayıda cari için tek tek pencere açmak yerine Finans > Hareketler > Cari Hesap Borç Kapatma İşlemleri kullanılır. Filtrelerde cari kodu ve özel kodları, vade ve işlem tarihi aralığı, ticari işlem grubu, işyeri, bölüm, muhasebeleşme durumu, satış elemanı ve proje kodu seçilebilir; grup şirketi tanımlıysa gruba bağlı carilerin borç ve alacakları birbirini kapatabilir.
Ödemeyi faturayla birlikte alıyorsanız kapama kendiliğinden de yapılabilir. Cari kartının Ticari Bilgiler sekmesindeki Ödeme Tipi (Nakit, Çek, Senet, Kredi Kartı, Mağaza Kartı) seçiliyse satış faturası kaydedilirken ilgili tahsilat fişi ya da bordro açılır ve fatura bu ödemeyle borç takipte ilişkilendirilir. Hangi ödeme tiplerinde otomatik kapama yapılacağı Finans Parametreleri’ndeki Otomatik Borç Kapama Yapılacak Ödeme Tipleri satırında belirlenir. “İşlem Yapılmayacak” seçiliyse kapama sonradan borç takip penceresinde yapılır.
Borç kapama nasıl geri alınır?
Üç yol vardır; hangisini seçeceğiniz geri alınacak kapamanın kapsamına bağlıdır:
- Geri Al: Borç takip penceresinde imlecin bulunduğu kapamayı iptal eder. Tek bir yanlış eşleştirme için yeterlidir.
- Toplu Geri Al: 2.45 sürümünde sağ tuş menüsüne ve pencerenin alt bölümüne eklendi. Bir hareket birden fazla hareketi kapatmışsa (örneğin tek bir havale beş faturayı kapattıysa), ana hareket üzerinden bağlı tüm kapamaları birlikte geri alır. 2.83 sürümünde FIFO kapamadan sonra yapılan toplu geri almanın tutarları doğru geri getirmesi sağlandı.
- Bakım İşlemleri ile tüm kapamaları geri almak: Dosya > Bakım İşlemleri > Veri Bağlantıları > Ödeme Tahsilat Veri Bağlantıları. Filtrede seçtiğiniz carilerin (tür, kod, unvan, özel kod) borç takipteki bütün kapamaları iptal edilir; işlem bitince tarih ve carileri listeleyen bakım raporu açılır. Kapamaları baştan, doğru kurgulayarak yapmak istediğinizde kullanılır.
Üçüncü yol seçilen carilerin tüm kapama geçmişini siler ve tek tuşla geri getirilemez. Öncesinde veritabanı yedeği alın: Logo yedek alma rehberi. Yeniden kapatmak için Otomatik Kapat ya da Cari Hesap Borç Kapatma İşlemleri kullanılabilir.
Takipten düş: kapanmayacak kalemi kapatmak
Tahsil edilmeyecek küçük bir kur ya da yuvarlama farkı gibi kalemler için borç takip penceresinde sağ tuş menüsündeki Takipten Düş kullanılır. Açılan pencerede takipten düşülecek tutar ve kapatma fişinin numarası, tarihi ve açıklaması girilir. Program bu tutar için bir borç ya da alacak dekontu oluşturur; faturanın kendisi değişmez. Dekont cari bakiyeyi etkilediği için tutarı muhasebecinizle teyit edin.
Dövizli işlemler ve işyeri ayrımı
- Farklı dövizler birbirini kapatmıyorsa: Cari kartının Ticari Bilgiler sekmesindeki Ödeme İzleme alanı “Aynı Dövizli İşlemlerle” seçiliyken farklı işlem dövizli hareketler birbirini kapatamaz ve program işlem döviz türlerinin uyuşmadığını söyler. “Değişik Dövizli İşlemlerle” seçilirse kapatabilir.
- Kapamada hangi kur kullanılır: Finans Parametreleri’ndeki Borç Kapamada Dikkate Alınacak Kur satırında günün kuru ya da vade tarihi kuru seçilir. Kapama sonrası oluşan kur farkının faturalanması için Logo’da kur farkı faturası yazımıza bakın.
- Şubeler birbirinin hareketini kapatmasın: 2.59 sürümüyle cari kartına Ödeme İzleme (İşyeri) seçeneği geldi. “Aynı İşyeri İşlemleri” seçilirse yalnızca aynı işyerine ait hareketler birbirini kapatır.
Borç takip raporu
Finans bölümündeki Ödeme/Tahsilat Raporları altında yer alan Borç Takip Raporu, carilerin borç ve ödemelerini, ortalama ödeme ve gecikme sürelerini ve vade farkını toplu verir. Raporda dikkat edilecek bir filtre var: Borç Kapama satırı “İşlem Yapılmayacak”, “Kapanmamışlar Kapatılacak” ve “Tümü Kapatılacak” seçeneklerini içerir. Yalnızca rapor almak istiyorsanız “İşlem Yapılmayacak” seçin; diğer iki seçenek rapor alınırken kapama işlemi de yapar. Geçmiş bir tarihteki durumu görmek için “Rapor Tarihi Dışındaki Kapatan Hareketler Listelenecek” filtresini “Hayır” yapın; tarih aralığı dışında kapanan işlemler açık tutarlarıyla listelenir.
Borç takibi etkileyen parametreler
- Faturada Ödeme Hareketleri (Satınalma ve Satış/Dağıtım Parametreleri): “Parçalı” seçiliyse ödeme planlı fatura her vade için ayrı satır olur; “Ortalama” seçiliyse ağırlıklı ortalama vadeyle tek satır olur. Bordro Ödeme Hareketleri (Finans Parametreleri) çek/senet bordroları için aynı seçimi yapar.
- Borç Kapama Vade Tarihi Kontrolü: Kapatılan iki hareketin vadeleri arasındaki fark belirlenen gün sayısını aşınca uyarır ya da işlemi durdurur.
- Kilitli Fiş/Faturalar İçin Borç Takipte İşlem Yapılabilsin (2.67): “Hayır” seçilirse kilitli fişler kapamada dikkate alınmaz ve uyarı verilir.
- Cari Hesap Özel Fişi Borç Takibini Etkilesin: “Hayır” seçilirse bundan sonra kaydedilen özel fişler borç takipte görünmez; önceden kaydedilenler etkilemeye devam eder.
Sık karşılaşılan sorunlar
| Belirti | Olası neden ve çözüm |
|---|---|
| Bakiye sıfır ama borç takipte her şey açık | Kapama hiç yapılmamış. Otomatik Kapat ya da Cari Hesap Borç Kapatma İşlemleri ile kapatın. |
| “İşlem döviz türleri uyuşmuyor” | Cari kartında Ödeme İzleme “Aynı Dövizli İşlemlerle”. Farklı dövizler birbirini kapatacaksa “Değişik Dövizli” seçin. |
| Farklı şubenin hareketi kapatılamıyor | Ödeme İzleme (İşyeri) “Aynı İşyeri İşlemleri” seçili; bilinçli bir kısıttır. |
| Kilitli fatura kapatılamıyor | Kilitli fişler için borç takip parametresi “Hayır”. Kilit nedenini kontrol edin ya da parametreyi değiştirin. |
| Gönderilen havale fişi açılırken “ödemelerle kapatılmış” uyarısı | Fiş borç kapamada kullanılmış. Tutarı değiştirecekseniz önce kapamayı geri alın. |
| Rapor aldıktan sonra kapamalar değişti | Borç Takip Raporu’nda Borç Kapama filtresi “İşlem Yapılmayacak” dışında seçilmiş. |
| Toplamlar ile cari bakiyesi tutmuyor | Cari toplamlarını Dosya > Bakım İşlemleri > Veri Toplamları ile yeniden hesaplatın; önce yedek alın. |
Borç takip, risk kontrolünü de etkiler; risk uyarıları için Logo’da risk limiti aşıldı uyarısı, çek bordrolarının borç takipteki yeri için Logo’da çek ve senet işlemleri yazılarımıza bakabilirsiniz.
SQL ile kapanmamış hareketleri bulmak
Borç takip hareketleri PAYTRANS tablosunda tutulur. Test veritabanımızda doğruladığımız alanlar şunlar: TOTAL hareket tutarı, PAID kapatılan tutar, CROSSREF kapatan karşı hareket, MATCHDATE kapama tarihi, DATE_ vade tarihi, PROCDATE işlem tarihi, SIGN 0 borç / 1 alacak. Aşağıdaki sorgu hem açık borcu hem açık alacağı olan carileri listeler; bunlar kapama yapılmamış carilerdir. Kendi test veritabanımızda 514 cari çıktı: o firma borç kapamayı hiç kullanmıyor ve bakiyesi neredeyse sıfır olan carilerin bile bütün hareketleri açık görünüyor. Tablo adlarındaki 001 firma, 03 dönem numarasıdır; sorgu yalnızca okuma yapar.
SELECT C.CODE AS CARI_KODU, C.DEFINITION_ AS UNVAN,
SUM(CASE WHEN P.SIGN = 0 THEN P.TOTAL - P.PAID ELSE 0 END) AS ACIK_BORC,
SUM(CASE WHEN P.SIGN = 1 THEN P.TOTAL - P.PAID ELSE 0 END) AS ACIK_ALACAK,
MIN(P.DATE_) AS EN_ESKI_ACIK_VADE
FROM LG_001_03_PAYTRANS P
JOIN LG_001_CLCARD C ON C.LOGICALREF = P.CARDREF
WHERE P.CANCELLED = 0 AND P.TOTAL - P.PAID > 0.01
GROUP BY C.CODE, C.DEFINITION_
HAVING SUM(CASE WHEN P.SIGN = 0 THEN P.TOTAL - P.PAID ELSE 0 END) > 0.01
AND SUM(CASE WHEN P.SIGN = 1 THEN P.TOTAL - P.PAID ELSE 0 END) > 0.01
ORDER BY ACIK_BORC DESC;
Yalnızca vadesi geçmiş açık borçları görmek için WHERE satırına AND P.SIGN = 0 AND P.DATE_ < GETDATE() ekleyip HAVING bölümünü kaldırabilirsiniz. Daha fazla örnek için Logo’da SQL rapor nasıl yazılır yazımıza bakın.
CNB Yazılım nasıl yardımcı olur?
Borç takibi hiç kullanılmamış ya da yanlış kapatılmış firmalarda kapamaları yedek alarak temizliyor, ödeme planı, döviz ve işyeri ayarlarını işinize göre kuruyor, tahsilat ekibiniz için vadesi geçmiş alacak raporları hazırlıyoruz. Sorununuzu ekran görüntüsüyle destek@cnbyazilim.com.tr adresine göndermeniz yeterli; e-postanız otomatik olarak destek talebine dönüşür. Uzaktan destek ile hemen bağlanabiliriz.
Bilgiler Logo’nun Tiger 3 dokümanlarına (Borç Takip Sistemi, Borç Takip, Kavramlar, Borç Takipte Kapatma İşlemleri, Cari Hesap Borç Kapatma İşlemleri, Borç Takip Penceresi Menü Seçenekleri, Borç Takip Penceresinde Fişler, Faturalarda Borç Takip Penceresi, Borç Takip Sistemini Etkileyen Sistem Parametreleri, Borç Takip Raporu, Faturalarda Otomatik Ödemeler, Ödeme Tahsilat Veri Bağlantıları, Bakım İşlemleri, Finans Parametreleri) ve 2.45, 2.59, 2.67, 2.68, 2.83 sürüm notlarına dayanır. Menü adları ürün ve sürüme göre küçük farklılıklar gösterebilir.