Müşteriden çek aldınız, bir kısmını tedarikçiye ciro edeceksiniz, kalanı bankaya tahsile vereceksiniz; arada karşılıksız çıkan bir çek de var. Logo’da çek girişi nasıl yapılır, çek nasıl ciro edilir, bankada tahsil edilen ya da karşılıksız çıkan çek nasıl işlenir, yanlış girilen bordro neden silinmiyor? Bu yazıda Logo Tiger, GO 3 ve Wings ürünlerinde çek ve senet işlemlerinin tamamını adım adım anlatıyoruz. Bilgiler Logo’nun resmî dokümanlarına dayanır; SQL sorgusunu kendi test veritabanımızda denedik.
Çek ve senet işlemleri nerede yapılır?
Bütün çek ve senet hareketleri Finans > Hareketler > Çek/Senet Bordroları ekranından, bordro türü seçilerek kaydedilir. Önemli kural: çek ya da senedin durumu kartı üzerinden değiştirilemez; her durum değişikliği (tahsil, iade, karşılıksız…) bir işlem bordrosuyla yapılır. Kartlar Finans > Ana Kayıtlar > Çekler/Senetler listesinde izlenir.
| Bordro türü | Ne için kullanılır? |
|---|---|
| Çek Girişi / Senet Girişi | Müşteriden alınan çek ve senetlerin kaydı |
| Çek Çıkış (Cari Hesaba) / Senet Çıkış (Cari Hesaba) | Müşteri çekinin tedarikçiye cirosu ya da firmanın kendi çekinin, borç senedinin verilmesi |
| Çek Çıkış (Banka Tahsil) / Senet Çıkış (Banka Tahsil) | Portföydeki çek ve senetlerin bankaya tahsile verilmesi |
| Çek Çıkış (Banka Teminat) / Senet Çıkış (Banka Teminat) | Bankaya teminat olarak verilmesi |
| İşlem Bordrosu (Müşteri Çeki / Müşteri Senedi) | Müşteri çek ve senetlerindeki durum değişiklikleri: tahsil, iade, karşılıksız, protesto |
| İşlem Bordrosu (Kendi Çekimiz / Borç Senedimiz) | Firmanın verdiği çek ve senetlerdeki durum değişiklikleri: ödendi, iade |
| İşyerleri Arası İşlem Bordrosu | Birden çok işyeri olan firmalarda çek ve senetlerin işyerleri arasında taşınması |
Çek girişi nasıl yapılır?
- Çek/Senet Bordroları listesinde Ekle deyip Çek Girişi türünü seçin (senet için Senet Girişi).
- Bordronun üst bölümüne tarih, numara ve çeki aldığınız cari hesabı girin.
- Satırlarda F9 menüsünden Müşteri Çeki seçin. Açılan kartta vade, tutar, seri numarası, banka, şube, borçlu ve gerekirse döviz bilgilerini girip kaydedin. Her çek bordroda ayrı bir satırdır.
- Aynı cariden tutarı aynı, vadeleri farklı çok sayıda çek ya da senet alıyorsanız Sıra Çek/Senet Üret seçeneği kayıtları otomatik oluşturur.
- Bordroyu kaydedin. Giriş bordrosu cari hesap bakiyesini etkiler.
Giriş bordrosuyla kaydedilen bir çekin kartında tutar, vade ve döviz bilgileri sonradan değiştirilemez; bunlar yanlışsa bordronun kendisini düzeltmeniz gerekir. Programı ilk kez kullanmaya başlarken elinizdeki çek ve senetler bordroyla değil, Çekler/Senetler listesindeki Devir düğmesiyle, son durumları (portföyde, ciro edildi, tahsile verildi, karşılığı yok…) seçilerek girilir.
Tedarikçiye çek vermek: ciro ve kendi çekimiz
Ödeme için Çek Çıkış (Cari Hesaba) bordrosu açılır, üst bölüme çekin verildiği cari hesap girilir. Satırlarda iki seçenek vardır:
- Müşteri çekini ciro etmek: F9 > Ciro. Portföydeki müşteri çekleri listelenir, verilecek olanlar işaretlenir. Çok sayıda çek için Toplu Seçim ile koşul belirlenip uyan çekler topluca aktarılır.
- Firmanın kendi çekini vermek: F9 > Kendi Çekimiz (senette Kendi Senedimiz). Kart bilgileri girilir; aynı tutarlı, farklı vadeli çekler için yine Sıra Çek/Senet Üret kullanılabilir.
Dövizli çeklerde ciro ve tahsil günündeki kurun cari bakiyeye yansımasını istiyorsanız Ticari Sistem Yönetimi > Finans Parametreleri‘nde “Ciro Tahsil Kuru Cari Hesap Bakiyesini Etkileyecek” satırını Evet yapın ve bordroda F9 > Tahsil Kuru ile kuru girin.
Bankaya tahsile ya da teminata vermek
Çek Çıkış (Banka Tahsil) ya da Çek Çıkış (Banka Teminat) bordrosunda üst bölüme banka hesabı girilir, satırlarda F9 > Bankaya Çıkış ile çekler tek tek ya da Toplu Seçim ile seçilip Aktar denir. Dövizli çeklerde F9 > Tahsil Kuru ile çıkış günündeki kur girilirse ve “Çek tahsil kuruyla değerlensin” işaretlenirse muhasebeye değerlenmiş tutar gider.
Tahsil, iade ve karşılıksız çek: işlem bordroları
Çekin bundan sonraki her durumu, İşlem Bordrosu (Müşteri Çeki) türünde Ekle denildiğinde açılan listeden seçilir. Satırlarda F9 > Çekler (ya da Senetler) ile ilgili çekler seçilip aktarılır. Bazı işlemlerde Logo ilgili fişi kendisi oluşturur:
| İşlem | Ne zaman? | Otomatik oluşan kayıt |
|---|---|---|
| Bankada Tahsil | Bankaya tahsile verilen çek tahsil edildi | Banka takas çekleri ile cari hesaplar arasında virman fişi |
| Portföyden ve Cirodan Tahsil | Portföydeki ya da ciro edilmiş çek tahsil edildi | — |
| Portföyde Karşılıksız / Portföyde Protestolu | Portföydeki çek karşılıksız çıktı, senet protesto edildi | — |
| Bankada Karşılıksız / Bankada Protesto | Bankaya verilen çek karşılıksız çıktı, senet protesto oldu | Banka işlem fişi |
| Müşteriye İade | Karşılıksız çek müşteriye geri verildi | Borç dekontu |
| Müşteriden Portföye İade | Ciro edilen çek geri geldi | Cari hesap fişi |
| Müşteriden Karşılıksız (Protestolu) İade | Ciro edilen çek karşılıksız çıktı, portföye geri alındı | Cari hesap fişi |
| Bankadan Portföye İade | Bankaya verilen çek geri alındı | Banka işlem fişi |
| Tahsil Edilemiyor | Çek ya da senet tahsil edilemedi | — |
Firmanın kendi çekleri için İşlem Bordrosu (Kendi Çekimiz) kullanılır: Müşteride Tahsil (çek ödendi; banka hesabı ile kesilen çekler arasında virman fişi otomatik oluşur), Müşteriden İade (alacak dekontu otomatik), senetlerde Müşteride Protesto ve Tahsil Edilemiyor.
Kasadan tahsil: Portföydeki çek ya da senet doğrudan kasaya tahsil edilecekse Çekler/Senetler listesinde F9 > Kasadan Tahsilat seçilir; kasa belirtilir, masraf varsa F9 > Masraf Girişi ile eklenir.
Parçalı tahsilat ve ödeme: Çekin ya da senedin bir kısmı tahsil edildiyse Çekler/Senetler listesinde F9 > Kısmi İşlemler kullanılır. Ödeme tipi nakit, havale/EFT ya da kredi kartı seçilir, gecikme için vade farkı girilebilir; kasa, banka ya da kredi kartı fişi kendiliğinden oluşur. Kısmi işlem yalnız belirli durumlarda yapılabilir: müşteri çekinde portföyde ve karşılığı yok, müşteri senedinde portföyde, protesto edildi ve portföyde protestolu, firmanın kendi çek ve senetlerinde ise henüz ödenmemiş olanlar. Tamamı tahsil edilene kadar çekin durumu değişmez. Bu fişler cari hesap bakiyesini ve borç takibini etkilemez, çünkü bakiye giriş bordrosunda zaten etkilenmiştir. Kısmi işlem yapılmış bir çek artık bordro ya da kasa üzerinden tahsil edilemez; kalanı da kısmi işlemle kapatılır. Bir ödemeyi geri almak için çekin durumu değişmemiş ve oluşan fiş muhasebeleşmemiş olmalıdır.
Çek ve senet bordrolarının muhasebeleştirilmesi
Bordrolar, listede F9 > Muhasebeleştir (birden çok bordro için Toplu Muhasebeleştir) ya da Genel Muhasebe > İşlemler > Muhasebeleştirme > Finans İşlemleri ile muhasebeleştirilir. Bordro üzerindeki F9 > Muhasebe Kodları oluşacak mahsup fişini gösterir. Hangi hesapların kullanılacağı muhasebe bağlantı kodlarında çek/senet işlemleri başlığı altında tanımlanır: eldeki çekler, kesilen çekler, eldeki senetler, borç senetleri, protestolu senetler, karşılıksız çekler, provizyon ve protesto masrafları. Banka tarafında tahsil senetleri, takas çekleri ve teminat çek/senetleri hesapları banka hesabı bağlantı kodlarında yer alır.
- Dövizli çekleri farklı hesaplarda izlemek için eldeki, kesilen ve karşılıksız çek bağlantı kodlarında Fiş İşlem Dövizi Türü filtresi kullanılır.
- Çek kartının özel koduna göre farklı hesap kullanmak için bağlantı kodlarında çek/senet kartı özel kodu filtresi vardır (2.59 sürümünden itibaren).
- Her çek için mahsup fişinde ayrı cari satırı isteniyorsa “Çek/Senet Bordroları Muhasebeleşmesinde Her Çek/Senet İçin Ayrı Cari Satırı Oluştur” parametresine bakın.
Bağlantı kodları, muhasebeleştirmeyi geri alma ve “M” işareti için Logo’da muhasebeleştirme yazımıza bakabilirsiniz.
Yanlış girilen çek ya da bordro nasıl silinir?
- Bordro silinmiyor: Bordrodaki çekler sonradan hareket gördüyse (ciro edildi, bankaya verildi, tahsil edildi) bordro silinemez. Önce sonraki bordroları sondan başa doğru silin, sonra giriş bordrosunu düzeltin ya da silin.
- Çek kartı silinmiyor: Müşteri çekleri ve firmanın kendi çekleri Çekler/Senetler listesinden silinemez, yalnız bordro üzerinden silinir. Listeden silinebilen tek kart devir çek/senetleridir.
- Tutar ya da vade yanlış: Giriş bordrosuyla kaydedilen çekin kartında değiştirilemez; bordro satırını düzeltin.
- Bordro muhasebeleşmiş: Muhasebe Parametreleri’nde Ticari Sistem Bağlantı Kontrolü açıksa bordro değiştirilemez; listede F9 > İptal/Geri Al kullanılır.
- Tarih uyarısı: Çıkış bordrosu, çekin giriş tarihinden önceye kaydedilemez (2.77); bankada tahsil bordrosu, ilgili banka tahsil çıkış bordrosunun tarihinden önceye girilemez (2.99).
Çek ve senetler yeni yıla nasıl devreder?
Mali dönem bağımlı çalışan firmalarda bordrolar yeni döneme devredilmez; çek ve senetler devir çek/senet kartları olarak taşınır. Şunlar devredilmez: tahsil edilmiş olanlar, portföyden iade edilenler, devir parametrelerinde devredilmeyecek seçildiyse karşılıksız çekler, protestolu senetler ve tahsil edilemeyenler, vadesi parametrede belirlenen gün sayısından önceye düşenler ve ciro takip süresi geçmiş ciro edilmiş çekler. Diğerlerinin tamamı devreder. Devir işleminin bütünü için yeni döneme geçiş ve devir yazımıza bakabilirsiniz.
Çek ve senet raporları, SQL ile vade dağılımı
Logo’da Finans > Raporlar altında Müşteri Çek/Senetleri, Kendi Çek/Senetlerimiz, Çek/Senet Yaşlandırma, Ayrıntılı ve Özet Bordro Dökümü, Kambiyo Senetleri Defteri ve Reeskont raporları bulunur. Nakit planı için portföydeki müşteri çekleri ile ödenmemiş kendi çeklerimizin vadeye göre dağılımını aşağıdaki sorgu verir. Kartın türü DOC (1 müşteri çeki, 3 kendi çekimiz), güncel durumu CURRSTAT alanındadır; durum kodlarını test veritabanımızda her çekin son bordrosuyla karşılaştırarak doğruladık (1 portföyde, 9 kendi çekimiz/ödenmemiş). Tablo adlarındaki 001 firma, 03 dönem numarasıdır; sorgu yalnızca okuma yapar.
SELECT CASE C.DOC WHEN 1 THEN 'Müşteri çeki - portföyde' WHEN 3 THEN 'Kendi çekimiz - ödenmemiş' END AS TUR,
CONVERT(char(7), C.DUEDATE, 120) AS VADE_AYI, COUNT(*) AS ADET, SUM(C.AMOUNT) AS TUTAR
FROM LG_001_03_CSCARD C
WHERE C.CANCELLED = 0
AND ((C.DOC = 1 AND C.CURRSTAT = 1) OR (C.DOC = 3 AND C.CURRSTAT = 9))
GROUP BY C.DOC, CONVERT(char(7), C.DUEDATE, 120)
ORDER BY TUR, VADE_AYI;
Daha fazla örnek için Logo’da SQL rapor nasıl yazılır yazımıza bakın.
CNB Yazılım nasıl yardımcı olur?
Çek ve senet bağlantı kodlarını kuruyor, yanlış zincirlenmiş bordroları doğru sırayla düzeltiyor, nakit planı için çek vade raporları hazırlıyoruz. Sorununuzu ekran görüntüsüyle destek@cnbyazilim.com.tr adresine göndermeniz yeterli; e-postanız otomatik olarak destek talebine dönüşür. Uzaktan destek ile hemen bağlanabiliriz.
Bilgiler Logo’nun Tiger 3 dokümanlarına (Çek/Senet Bordroları, Çek/Senet Bordro Türleri, Giriş Bordroları, Cari Hesaba Çek/Senet Çıkış Bordroları, Bankaya Tahsil/Teminata Çek/Senet Çıkış Bordroları, İşlem Bordroları, Müşteri Çek/Senetleri ve Firmanın Çek/Senetleri için İşlem Bordroları, Firma Çek/Senetleri, Çekler/Senetler, Devir Çek ve Senetler, Çek/Senet – Kasadan Tahsilat, Kısmi İşlemler, Bordro Muhasebe Kodları, Bağlantı Kodları Dökümü, Çek/Senet Devri) ve 2.59–2.99 sürüm notlarına dayanır. Menü adları ürün ve sürüme göre küçük farklılıklar gösterebilir.