Faturalar kesildi, tahsilatlar girildi ama mizan boş; ya da fatura yanlış hesaba muhasebeleşti ve düzeltmek için önce “M” işaretini kaldırmanız gerekiyor. Logo’da muhasebeleştirme nasıl yapılır, muhasebe bağlantı kodları nerede tanımlanır, muhasebe kodları toplu olarak nasıl atanır, muhasebeleştirme nasıl geri alınır? Bu yazıda Logo Tiger, GO 3 ve Wings ürünlerindeki muhasebeleştirme sürecini, ilgili parametreleri ve sık karşılaşılan sorunları anlatıyoruz. Bilgiler Logo’nun resmî dokümanlarına dayanır; SQL sorgusunu kendi test veritabanımızda denedik.
Muhasebeleştirme nasıl çalışır?
Fatura, irsaliye, cari hesap, banka, kasa ve çek/senet işlemleri muhasebeye kendiliğinden geçmez. Zincir şöyledir:
- Muhasebe bağlantı kodları hangi kartın hangi işleminin hangi hesaba gideceğini belirler (ör. bu malzemenin satışı 600, KDV’si 391, carisi 120).
- Fiş kaydedilirken bu kodlar fişin muhasebe kodlarına öndeğer olarak gelir; fiş üzerinde değiştirilebilir.
- Muhasebeleştirme işlemi bu kodlarla mahsup fişini oluşturur. Muhasebeleşen fiş listede M harfiyle görünür.
Muhasebeleştirme yapılmayan fişler mizanda ve beyannamede görünmez. “Mizan tutmuyor” şikâyetlerinin önemli bir kısmı buradan çıkar; ayrıntılar mizan ve bilanço yazımızda.
Muhasebe bağlantı kodları nasıl tanımlanır?
İki yol vardır:
- Kart üzerinden: Malzeme, cari hesap, hizmet, banka hesabı gibi kartlarda F9 menüsündeki (ya da listedeki) Muhasebe Kodları seçeneğiyle her işlem türü için hesap ve masraf merkezi seçilir. Kart az, yapı basitse yeterlidir.
- Muhasebe Bağlantı Kodları ekranından: Genel Muhasebe > Ana Kayıtlar > Muhasebe Bağlantı Kodları. Burada bir hesabın hangi koşulda kullanılacağını tanımlarsınız: kart kodu (aralık), ticari işlem grubu, özel kod, işyeri, bölüm, fabrika, ambar, cari hesaplarda işlem dövizi. Aynı işlem için istediğiniz kadar tanım yapılabilir. Öndeğer filtresi “Evet” olan tanım kartlara ve işlemlere öndeğer olarak aktarılır; her bağlantı kodu için tek öndeğer olabilir, KDV kodlarında ise her KDV oranı için bir öndeğer tanımlanır.
Çok sayıda kartı olan firmalarda ikinci yol daha sağlıklıdır: aynı özellikte yeni bir kart açıldığında muhasebe kodu tanıma göre gelir, her kart için ayrı ayrı girmek gerekmez. Tanımlanmış kodları görmek için Muhasebe > Bağlantılar > Bağlantı Kodları Dökümü raporunu alabilir ya da tanım ekranlarındaki Tüm Kayıtları Excel’e Aktar düğmesini kullanabilirsiniz. Grup şirketi hareketleri için muhasebe hesap kartının Bağlantılar/Kontroller sekmesinde “Grup Şirketi Hesabı” tanımlanır; “Grup Şirket Hareketi” işaretli fişlerde bu hesap kullanılır.
Fişte muhasebe kodlarını görmek ve değiştirmek
Fatura ya da fişin üzerinde veya listesinde F9 > Muhasebe Kodları seçildiğinde, muhasebeleştirince oluşacak mahsup fişi tablo olarak açılır. Burada:
- Muhasebe Kodları Genel Uygula bağlantı kodlarını fişin tamamına uygular. “Sadece boş kodlar” yalnız boş alanları doldurur, “Bütün kodlar” mevcut kodların üzerine yazar.
- Muhasebe Kodları Satır Uygula yalnız seçili satıra uygular.
- Hesap kodu elle de değiştirilebilir; değişiklik yalnız o fiş için geçerlidir.
- Satış ve satınalma faturalarında aynı pencereden hesap dağıtım detayı girilir ya da dağıtım şablonu uygulanır.
Muhasebe kodlarını toplu atamak: öndeğerleme servisi
Bağlantı kodlarını sonradan tanımladıysanız ya da değiştirdiyseniz, daha önce girilmiş fişlerin muhasebe kodları kendiliğinden değişmez. Bunlar için Dosya menüsündeki öndeğerleme servisi kullanılır: öndeğerleme yapılacak bölüm (ör. satış faturaları) seçilir ve filtreler verilir.
- Filtreler: Fiş tarihi, işyeri, bölüm, ambar, fiş özel kodu, fiş numarası.
- Yeni Muhasebe Değerleri: “Kartlardan Oku” kartlardaki kodları, “Bağlantı Kodlarından Oku” bağlantı kodu tanımlarını kullanır.
- Güncellenecek Değerler: “Sadece boş kodlar” girilmiş kodlara dokunmaz; “Bütün kodlar” mevcut kodları silip yeniden atar.
- Atanacak Muhasebe Kodları: Satış faturalarında fatura kodları ile satılan malın maliyeti (SMM) kodları ayrı ayrı atanabilir; çok satırlı bağlantı kodu tanımlarında işlemi hızlandırır.
“Bütün kodlar” geri alınamayan toplu bir işlemdir. Öncesinde veritabanı yedeği alın ve önce dar bir tarih aralığında deneyin. Servis fişlerin muhasebe kodlarını değiştirir; daha önce muhasebeleşmiş fişlerin mahsup kayıtlarını ayrıca kontrol edin, gerekirse silip yeniden muhasebeleştirin. Muhasebe hesap kartlarının özel kod, yetki kodu, hesap türü gibi alanları ise hesap planı listesinde F9 > Toplu Güncelle ile değiştirilir.
Muhasebeleştirme adım adım
Muhasebeleştirme iki yerden yapılır:
- Toplu: Genel Muhasebe > İşlemler > Muhasebeleştirme. Malzeme, satınalma, satış ve dağıtım, SMM mahsubu, finans işlemleri, sabit kıymet amortismanı, üretim emri ve ithalat işlemleri ayrı ayrı seçilir. Finans işlemlerinde “Hepsi” seçilirse cari hesap fişleri, çek/senet bordroları, banka fişleri ve kasa işlemleri sırayla muhasebeleştirilir.
- Listeden: İlgili fiş ya da fatura listesinde kayıtlar seçilip F9 > Muhasebeleştir.
Açılan pencerede en önemli filtreler:
| Filtre | Ne işe yarar? |
|---|---|
| Muhasebeleştirme Kontrolü | “Yapılacak” seçilirse her mahsup fişi ekrana gelir, incelenip kaydedilir. İlk kullanımda ya da şüpheli dönemde önerilir. |
| Muhasebeleştirme İşareti | “İşaretlenecek” seçilirse muhasebeleşen fişler M ile işaretlenir ve aynı tarihler için yeniden muhasebeleştirmede dikkate alınmaz. Öndeğer budur, değiştirmeyin. |
| Satır Birleştirme | Aynı karta ait ve aynı hesaba giden satırlar mahsup fişinde tek satıra birleştirilir. |
| Muhasebe Fişi Genel / Satır Açıklaması | Mahsup fişinde hangi açıklamaların görüneceği (belge no, cari unvanı, malzeme açıklaması vb.). |
| Muhasebe Kodu Girilmemiş Satırlar | “İşlem Yapılmayacak” seçilirse kodu boş satırlar muhasebeleşmez; “Karttan Okunacak” seçilirse kod karttan alınır. Dışarıdan aktarılan fişlerde önemlidir. |
| Muhasebe Fişi Tarih Ataması | Mahsup fişine kaynak fişin tarihi mi, filtrede verilen tarih mi atanacağı. Bir dönemi tek tarihte toplamak için ikincisi kullanılır. |
| Muhasebeleştirme Kuru | “Değişmeyecek” kaynak fişteki kuru, “Fiş Tarihi Kuru” mahsup tarihinin kurunu kullanır. |
İşlem sonunda Muhasebeleştirme Raporu açılır: hata alan fişler tarih, tür ve hata açıklamasıyla listelenir; bağlantı kodu hataları ilgili satıra tıklanarak rapor üzerinden düzeltilebilir. Raporun sonunda derlenen belge ve eklenen fiş sayıları yer alır. Her fişi kaydederken otomatik muhasebeleştirmek isterseniz Ticari Sistem Yönetimi > Tanımlar > Otomatik Muhasebeleştirme Parametreleri‘nden hangi fiş türlerinin otomatik muhasebeleşeceğini seçebilirsiniz.
Muhasebeleştirme nasıl geri alınır? “M” işareti nasıl kalkar?
Muhasebeleşmiş bir fişi düzeltmenin yolu, Ticari Sistem Yönetimi > Tanımlar > Muhasebe Parametreleri‘ndeki üç ayara bağlıdır. Önce bunlara bakın:
- Ticari Sistem Bağlantı Kontrolü (muhasebe çift yönlü denetim sistemi): “Evet” ise muhasebeleşmiş fiş değiştirilemez ve silinemez, listede Değiştir ve Çıkar seçenekleri görünmez; fiş yalnız İptal Et ile iptal edilir. İptal de muhasebeleştirilir ve muhasebe fişleri listesinde D harfli bir düzeltme fişi oluşur. İptal edilen fiş gerekirse Geri Al ile geri alınır. Oluşan mahsup fişleri de değiştirilemez; değişiklik düzeltme kaydıyla yapılır.
- Muhasebeleşen Fiş Değiştirildiğinde/İptal Edildiğinde Mahsup Fişi: “Silinecek” seçiliyse kaynak fiş değiştirildiğinde ya da silindiğinde “İlgili fişe ait mahsup çıkarılacaktır” uyarısıyla (ya da uyarısız) mahsup fişi silinir; fişi düzeltip yeniden muhasebeleştirirsiniz. “Silinmeyecek” seçiliyse kaynak fiş iptal edildiğinde mahsup fişi de iptal edilir.
- Mahsup Fişi Silindiğinde Bağlantılar: “Koparılacak” seçiliyse muhasebede mahsup fişini sildiğinizde kaynak fişteki M işareti kendiliğinden kalkar ve fiş yeniden muhasebeleştirilebilir. “Aynen Kalacak” seçiliyse mahsup fişi silinse bile M işareti kalır; listede muhasebeleşmiş görünen ama muhasebede karşılığı olmayan fiş bu ayardan kaynaklanır.
Muhasebeleşmiş e-Fatura ya da e-Arşiv fatura iptal edildiğinde ne olacağı da bu ayarlara ve otomatik muhasebeleştirmeye bağlıdır: Logo ters kaydı (düzeltme fişini) otomatik oluşturabilir ya da faturanın F9 menüsündeki Muhasebeleştirme seçeneğiyle elle oluşturmanız gerekir. “Muhasebeleşen e-Fatura ve e-Arşiv Fişleri İptal Edildiğinde Mahsup Fişi Silinecek” parametresi ise yalnız e-Defter’i oluşturulmamış aylar için geçerlidir. e-Defter beratı alınmış bir aya ait mahsup fişini silmeyin ya da değiştirmeyin; düzeltmeyi açık olan dönemde düzeltme (ters) kaydıyla yapın. e-Defter tarafındaki hatalar için e-Defter hataları, fatura iptal kuralları için e-Fatura ve e-Arşiv iptali yazılarımıza bakabilirsiniz.
Sık karşılaşılan sorunlar
| Sorun | Neden ve çözüm |
|---|---|
| Fiş muhasebeleşmedi, mahsup oluşmadı | Muhasebeleştirme raporundaki hataya bakın. Sık nedenler: muhasebe kodu boş satır ve “Muhasebe Kodu Girilmemiş Satırlar: İşlem Yapılmayacak”, tutarı sıfır fiş, filtredeki tarih aralığının dışında kalan fiş, kapanış/intaç tarihi boş ithalat ya da ihracat operasyon fişi. |
| Fiş kaydedilirken “muhasebe hesabı” ya da “masraf merkezi girilmedi” uyarısı | Ticari Sistem Yönetimi > Tanımlar > Muhasebeleştirme Kontrol Parametreleri‘nde muhasebe hesabı, masraf merkezi ve proje kodu kontrolleri “Kullanıcı Uyarılacak” ya da “İşlem Durdurulacak” seçilmiş. Kontrolün hangi fiş türlerinde yapılacağı da aynı ekrandadır. |
| Listede Değiştir ve Çıkar seçenekleri yok | Ticari Sistem Bağlantı Kontrolü açık; fişi iptal edip yeniden girin ya da düzeltme fişi kesin. |
| Fatura yanlış hesaba muhasebeleşti | Bağlantı kodundaki koşul (ticari işlem grubu, özel kod, işyeri) beklediğiniz tanıma uymuyor ya da başka bir tanım öndeğer. Tanımı düzeltin, fişin kodlarını Genel Uygula ya da öndeğerleme servisiyle yenileyin, mahsubu silip yeniden muhasebeleştirin. |
| M işareti var ama muhasebede fiş yok | “Mahsup Fişi Silindiğinde Bağlantılar: Aynen Kalacak”. Ayar böyleyken mahsup fişleri silinmiş. |
| Cari satırında fatura satır açıklaması gelmiyor | Muhasebe Parametreleri’nde “Muhasebeleşen Cari Satırlarına Fiş Satırlarındaki Açıklama Bilgisi Aktarılsın” Evet olmalı ve muhasebeleştirmede satır açıklaması filtresinde “Satır Açıklaması” seçilmeli. |
| Bir muhasebeleştirmeden çok sayıda mahsup fişi çıkıyor | Muhasebe Parametreleri’ndeki oluşacak fiş satır sayısı sınırı (öndeğer 300) aşıldığında fiş bölünür. |
Fiş kaydederken aldığınız diğer uyarılar için Logo’da fiş kayıt uyarıları yazımıza bakabilirsiniz.
SQL ile muhasebeleşmemiş kayıtları bulmak
Ay sonu kapanışında muhasebeleşmemiş fiş kalıp kalmadığını tek sorguyla görebilirsiniz. Fişlerdeki ACCOUNTED alanı 1 ise kayıt muhasebeleşmiştir. Kendi test veritabanımızda çalıştırdığımızda 1 Ocak tarihli açılış fişleri ile tutarı sıfır birkaç alınan hizmet faturası çıktı; bunlar beklenen durum olabilir, ama listede ay içinden bir satış faturası görüyorsanız muhasebeleştirmeyi unuttunuz demektir. Tablo adlarındaki 001 firma, 03 dönem numarasıdır; sorgu yalnızca okuma yapar.
SELECT 'Fatura' AS KAYNAK, TRCODE AS TUR, COUNT(*) AS ADET, MIN(DATE_) AS ILK, MAX(DATE_) AS SON
FROM LG_001_03_INVOICE WHERE CANCELLED = 0 AND ACCOUNTED = 0 GROUP BY TRCODE
UNION ALL
SELECT 'Cari hesap fişi', TRCODE, COUNT(*), MIN(DATE_), MAX(DATE_)
FROM LG_001_03_CLFICHE WHERE CANCELLED = 0 AND ACCOUNTED = 0 GROUP BY TRCODE
UNION ALL
SELECT 'Banka fişi', TRCODE, COUNT(*), MIN(DATE_), MAX(DATE_)
FROM LG_001_03_BNFICHE WHERE CANCELLED = 0 AND ACCOUNTED = 0 GROUP BY TRCODE
UNION ALL
SELECT 'Kasa işlemi', TRCODE, COUNT(*), MIN(DATE_), MAX(DATE_)
FROM LG_001_03_KSLINES WHERE CANCELLED = 0 AND ACCOUNTED = 0 GROUP BY TRCODE
UNION ALL
SELECT 'Çek/senet bordrosu', TRCODE, COUNT(*), MIN(DATE_), MAX(DATE_)
FROM LG_001_03_CSROLL WHERE CANCELLED = 0 AND ACCOUNTED = 0 GROUP BY TRCODE
ORDER BY KAYNAK, TUR;
Daha fazla örnek için Logo’da SQL rapor nasıl yazılır yazımıza bakın.
CNB Yazılım nasıl yardımcı olur?
Muhasebe bağlantı kodlarını hesap planınıza ve ticari işlem gruplarınıza göre kuruyor, eski fişlerin kodlarını öndeğerleme servisiyle güvenli şekilde yeniliyor, yanlış muhasebeleşmiş dönemleri e-Defter durumunu gözeterek düzeltiyoruz. Sorununuzu ekran görüntüsüyle destek@cnbyazilim.com.tr adresine göndermeniz yeterli; e-postanız otomatik olarak destek talebine dönüşür. Uzaktan destek ile hemen bağlanabiliriz.
Bilgiler Logo’nun Tiger 3 dokümanlarına (Muhasebeleştirme, Muhasebeleştirme Parametreleri, Satış Faturaları Listesinden Muhasebeleştirme, Muhasebeleştirme Raporu, Muhasebeleştirme Kontrol Parametreleri, Otomatik Muhasebeleştirme Parametreleri, Muhasebe Bağlantı Kodları ve Destek Dokümanı, Bağlantı Kodlarının Uygulanması, Satış Fiş ve Faturaları Muhasebe Kodları Girişi, Bağlantı Kodları Dökümü, Muhasebe Parametreleri, Muhasebe Çift Yönlü Denetim Sistemi, Muhasebe Hesaplarının Toplu Güncellenmesi) dayanır. Menü adları ürün ve sürüme göre küçük farklılıklar gösterebilir.