Sipariş ya da fatura kaydederken Logo “risk limiti aşıldı” diye uyarıyor, bazen de fişi hiç kaydettirmiyor. Kullanıcılar bu durumu çoğu zaman “kredi limiti aşılmıştır” diye arıyor; müşteri ve tedarikçi işlemlerinde Logo’daki karşılığı cari hesap risk limitidir. Firma kredi kartı ve banka kredisi limiti uyarıları ise ayrı kontrollerdir; onları yazının sonunda ayrıca anlatıyoruz. Uyarı bir program hatası değildir. Logo, bu işlemle birlikte cari hesabın riskinin sizin tanımladığınız sınırı geçeceğini söyler. Bu yazıda Logo Tiger, Tiger Wings ve GO Wings’te risk limitinin nasıl hesaplandığını, uyarının neden çıktığını ve nasıl çözüleceğini Logo’nun resmî dokümanlarına dayanarak anlatıyoruz.
Risk limiti aşıldı uyarısı ne demek?
Logo’da bir cari hesabın riski, kabaca o cariden henüz tahsil edilmemiş alacağınızdır. Bakiyenin yanında alınmış ama faturalanmamış siparişler, faturalanmamış irsaliyeler ve tahsil edilmemiş çek ve senetler de riske eklenebilir. Risk limiti, bu toplamın çıkabileceği en yüksek tutardır.
Logo’nun tanımıyla, o anda yapılan işlemin tutarı risk toplamını risk limitinden büyük yapıyorsa cari hesap için risk limiti aşılmış olur. Kontrol açık hesap, kendi çek ve senetleriniz, müşteri çek ve senetleri, ciro edilmiş çek ve senetler, siparişler ve irsaliyeler için ayrı ayrı yapılır.
Neden bazen uyarıyor, bazen fişi kaydettirmiyor?
Limit aşıldığında ne olacağını parametre belirler. Her risk kalemi için üç seçenek vardır:
- İşleme Devam Edilecek: Risk dikkate alınmaz, işlem kaydedilir.
- Kullanıcı Uyarılacak: Fiş kaydedilirken uyarı çıkar ve onay istenir. Onay verilirse işlem kaydedilir.
- İşlem Durdurulacak: Limit aşılıyorsa fiş veya fatura kaydedilmez.
Aynı firmada bir carinin siparişi uyarıyla geçerken başka bir carinin faturası duruyorsa, bu iki carinin kartında farklı seçenekler işaretli olabilir.
Risk ayarları nerede yapılır?
Ayarlar iki yerde durur: firma geneli öndeğerler ve cari kart.
- Logo Tiger / Tiger Wings: Ticari Sistem Yönetimi bölümündeki Finans Parametreleri.
- Logo GO Wings: Diğer İşlemler bölümünde, Çalışma Bilgileri altındaki Cari Hesap Çalışma Bilgileri.
- Cari kart: Kartın Risk Bilgileri sayfası. Parametrelerdeki seçimler yeni açılan kartlara öndeğer olarak gelir; tek bir cari için farklı davranış isteniyorsa kartın üzerinden değiştirilir.
Önemli bir ayrıntı: parametreyi sonradan değiştirmek, daha önce açılmış kartların ayarını kendiliğinden değiştirmez. “Parametreyi değiştirdim ama hâlâ uyarı veriyor” durumunda önce ilgili carinin Risk Bilgileri sayfasına bakın.
Risk toplamına neler girer?
Risk toplamının hangi kalemlerden oluşacağı da parametreyle seçilir. Logo’nun dokümanındaki kalemler ve kapsadıkları işlemler şöyledir:
| Risk kalemi | Neyi kapsar? |
|---|---|
| Açık hesap | Sipariş, irsaliye ve çek-senet dışında bakiye oluşturan hareketler: cari hesap fişleri (nakit tahsilat ve ödeme, borç ve alacak dekontu, virman, kur farkı, kredi kartı fişleri vb.), gelen ve gönderilen havale, kasa tahsilat ve ödemeleri, alış ve satış faturaları, çek-senet bordroları. |
| Kendi çek/senetlerimiz | Cariye verdiğiniz çek ve senetler. |
| Müşteri çek/senetleri | Cariden aldığınız, onun kendi çek ve senetleri. |
| Ciro çek/senetleri | Carinin başkasından alıp size ciro ettiği çek ve senetler. |
| İrsaliye ve İrsaliye (Öneri) | Henüz faturalanmamış irsaliyeler ve öneri durumundaki irsaliyeler. |
| Sipariş (Sevkedilebilir) ve Sipariş (Öneri) | Sevkedilebilir durumdaki ve öneri durumundaki siparişler. |
İrsaliye faturalandığında tutarı irsaliye riskinden düşer ve bakiyeye eklenir. Yani faturalama toplam riski azaltmaz; yalnızca riskin hangi kalemde göründüğünü değiştirir.
Kontrol toplamlar bazında mı, işlemler bazında mı?
Risk Bilgileri’nde iki kontrol şekli vardır:
- Risk kontrolü toplamlar bazında yapılacak: İşlem girildiğinde carinin toplam riskinin, toplam risk limitini aşıp aşmadığına bakılır.
- Risk kontrolü işlemler bazında yapılacak: Her işlem kendi limitine göre kontrol edilir. Örneğin irsaliye girildiğinde irsaliye risk limitine bakılır.
Toplam limitin altında olduğunuz hâlde uyarı alıyorsanız kontrol işlemler bazında olabilir: o işlem türü için tanımlanan ayrı limit (örneğin sipariş limiti) dolmuştur.
Adım adım çözüm
1. Carinin gerçek risk durumuna bakın
Finans bölümündeki cari hesap raporları arasında yer alan Cari Hesap Risk Durumu raporu, carilerin risk toplamlarını kalem kalem gösterir. Rapordaki “Risk Limitini Aşmayanlar: Listelenmeyecek” filtresiyle yalnızca limiti aşan cariler listelenebilir. Aynı bilgiyi tek bir cari için kartın Risk Bilgileri sayfasındaki Risk Toplamları alanlarında da görebilirsiniz. Bu alanlara bilgi girilmez, işlemlerden otomatik hesaplanır.
2. Limit gerçekten aşıldıysa
Bu durumda uyarı görevini yapıyor demektir. Karar genellikle muhasebe ya da finans yetkilisinindir: tahsilat beklenir, yetkili onayıyla işlem kaydedilir ya da limit bilinçli olarak artırılır.
3. Limit güncel değilse
Tek bir cari için limit, kartın Risk Bilgileri sayfasındaki Risk Limitleri alanlarından güncellenir. Çok sayıda cari için Logo Tiger’da Cari Hesap Risk Ayarlamaları işlemi kullanılabilir. Bu işlem filtreye uyan carilerin risk limitlerini ve kapanan risk tutarlarını topluca değiştirir. Yeni değer üç şekilde verilebilir:
- Sabit bir tutar,
- Mevcut limiti belirli bir çarpanla çarpma,
- Mevcut limite belirli bir tutar ekleme.
Küsuratları yuvarlamak için Yuvarlama Tabanı alanı vardır. Toplu ayarlama çok sayıda kartı aynı anda değiştirdiği için öncesinde yedek alın. Yedekleme için Logo yedek alma rehberimize bakabilirsiniz.
4. Riski elle azaltmanız gerekiyorsa: Kapanan Riskler
Risk Bilgileri’ndeki Kapanan Riskler alanları, kullanıcının riske doğrudan müdahale edebilmesi için vardır. Girilen tutar riskten düşülür. Bu alanı kim, hangi gerekçeyle doldurduysa not alın; aksi hâlde aylar sonra “risk neden düşük görünüyor” sorusunun cevabı bulunamaz.
5. Bazı fişler uyarı vermesin
Logo Tiger’daki Risk Uyarısı Yapılmayacak Fiş Türleri parametresinde seçilen fiş türleri, risk kontrolü yapılmaya devam ederek ama uyarı vermeden kaydedilir. Risk Kontrolü Yapılacak İşlemler parametresinde işaretlenmeyen fiş türleri için ise risk uyarısı hiç yapılmaz.
Tek bir siparişin riske girmemesi gerekiyorsa sipariş fişinin Detaylar penceresindeki Riski Etkileyecek kutusu kullanılır. Kutunun öndeğeri parametreden gelir. Riski etkileyen bir sipariş irsaliyeye aktarıldıktan sonra riski artık sipariş değil irsaliye etkiler.
Uyarıdan kurtulmak için kontrolü tümden “İşleme Devam Edilecek” yapmak en kolay yoldur ama limit tanımını anlamsız hâle getirir. Önce yukarıdaki daha dar seçenekleri değerlendirin.
Sık karışan durumlar
Çek aldım ama risk düşmedi
Bu, carinin çek/senet risk çarpanına bağlıdır. Çarpanlar Risk Bilgileri sayfasında kendi çek ve senetleriniz, müşteri çek ve senetleri ve cirolu çek ve senetler için ayrı ayrı verilir. Öndeğerleri Finans Parametreleri’nden gelir. Logo’nun dokümanındaki örneğe göre:
- Çarpan 0: Alınan çek, bankada tahsil edilene kadar riskte görünmeye devam eder.
- Çarpan 1: Çek alındığı anda risk oluşturmaz.
- Çarpan 0,5: Tahsil edilene kadar çek tutarının yarısı risk olarak görünür.
Çek girdiğiniz hâlde uyarı sürüyorsa carinin çarpanı büyük olasılıkla 0’dır. Bu çoğu firma için bilinçli bir tercihtir: çek ödenene kadar riskte kalır.
Carinin limiti aşılmadığı hâlde uyarı geliyor
Cari bir grup şirketine bağlıysa kontrol grup bazında da yapılabilir. Grup Şirketi Risk İşlemleri seçeneklerinin anlamı şöyledir:
- Sadece Cari Hesap Bazında Yapılacak: Kontrol yalnızca carinin kendi limitine göre yapılır.
- Sadece Grup Bazında Yapılacak: Kontrol carinin bağlı olduğu grubun limitine göre yapılır.
- Grup+Cari Hesap Bazında Yapılacak: Hem carinin hem grubun limiti kontrol edilir.
Son seçenekte işlem carinin limitini aşmasa bile grubun limitini aşıyorsa uyarı çıkar. Grup şirketi de başka bir gruba bağlıysa en üstteki grubun bilgileri alt carilere uygulanır.
Döviz kuru girilmeden fiş kaydedilmiyor
Risk takibi raporlama dövizi üzerinden yapılıyorsa, o cariye ait fiş ve faturalar raporlama dövizi kuru girilmeden kaydedilmez. Bu kayıt sorunu risk ayarından kaynaklanır. Ya kuru girin ya da risk takibinin yerel para birimiyle yapılmasının sizin için yeterli olup olmadığını değerlendirin.
“Teminat risk limiti aşıldı”
Bu uyarı ayrı bir kontroldür. Cari için alınmış teminatların (örneğin teminat mektubu ya da teminat olarak alınan çek ve senetler) toplamına göre işler ve kartın Teminat Bilgileri penceresinden yönetilir. Teminat riski sipariş, irsaliye ve diğer işlemler için ayrı ayrı kontrol edilir. Süresi dolmuş bir teminat mektubu da parametreye göre uyarıya ya da işlemin durmasına yol açabilir.
Karşılıksız çek ve protestolu senet
Karşılıksız çıkan çekler ve protesto olan senetler Risk Bilgileri sayfasında ayrıca izlenir. Bu toplamları risk limitini aşan carileri görmek için Finans bölümündeki cari hesap raporları arasındaki Kara Liste raporu kullanılır.
“Kredi kartı limiti” ve “banka hesabı kredi limiti aşılmıştır”
Bu iki uyarı cari riskle ilgili değildir. İkisi de firmanın kendi banka hesap tanımlarından gelir.
- Firma kredi kartı limiti: Firmanın satın almalarda kullandığı kredi kartları, Finans bölümünde kredi kartı hesap türündeki banka hesabı olarak tanımlanır. Bu hesapta F9 / sağ tuş menüsündeki Firma Kredi Kartı Bilgileri penceresinde hesap kesim tarihi, son ödeme tarihi ve kart limiti girilir. Logo’nun 2.88 sürümünden (Ekim 2023) bu yana, firma kredi kartı fişi düzenlenirken bu limite göre kontrol yapılıyor ve kullanılabilir limit izlenebiliyor. Banka kart limitinizi artırdıysa Logo’daki kart limitini de güncelleyin.
- “Banka hesabı kredi limiti aşılmıştır”: Banka kredisi girerken kredi hesabı seçildiğinde çıkar. Logo’nun banka kredileri sıkça sorulan sorular dokümanına göre çözüm, seçilen banka hesabına girip F9 menüsündeki kredi bilgileri alanında limiti artırmaktır.
CNB Yazılım nasıl yardımcı olur?
Risk parametrelerini firmanızın satış ve tahsilat politikasına göre birlikte kuruyor, var olan cari kartlardaki dağınık ayarları tek tek kontrol edip düzeltiyoruz. Uyarının ekran görüntüsünü ve ilgili cari kodunu destek@cnbyazilim.com.tr adresine göndermeniz yeterli; e-postanız otomatik olarak destek talebine dönüşür. Uzaktan destek ile birkaç dakika içinde bağlanabiliriz. Diğer kayıt uyarıları için Logo fiş ve kayıt uyarıları yazımıza, tüm kanallarımız için Bursa Logo Destek sayfamıza bakabilirsiniz.
Bilgiler Logo’nun Tiger 3 ve GO Wings kullanıcı dokümanlarına (Cari Hesap Risk Bilgileri, Finans Parametreleri, Cari Hesap Çalışma Bilgileri, Cari Hesap Risk Ayarlamaları, Firma Kredi Kartı İşlemleri, Banka Kredileri SSS) ve 2.88 sürüm notuna dayanır. Menü adları ürün ve sürüme göre küçük farklılıklar gösterebilir.