Malı yola çıkarmak üzeresiniz ama irsaliye kaydedilmiyor, ekrana e-İrsaliye Bilgileri penceresi geliyor; bir haftadır bekleyen irsaliyeleri faturaya çevirmeniz gerekiyor; yanlış kesilen bir e-İrsaliyeyi iptal etmek istiyorsunuz ama program izin vermiyor. Logo’da irsaliye nasıl kesilir, irsaliye faturaya nasıl aktarılır, e-İrsaliye hangi durumda iptal edilebilir? Bu yazıda Logo Tiger, GO 3 ve Wings ürünlerindeki irsaliye işlemlerini adım adım anlatıyoruz. Bilgiler Logo’nun resmî dokümanlarına ve sürüm notlarına dayanır; SQL sorgularını kendi test veritabanımızda Logo’nun fatura bağlantılarıyla karşılaştırarak doğruladık.
Logo’da irsaliye türleri
İrsaliye, malın gönderildiğini ya da teslim alındığını belgeleyen fiştir. Kaydedildiği anda stok miktarlarını günceller; istenirse cari hesap riskini de etkiler. Satış tarafındaki irsaliyeler Satış ve Dağıtım > İşlemler > Satış İrsaliyeleri, alış tarafındakiler Satınalma > Hareketler > Satınalma İrsaliyeleri menüsündedir.
| İrsaliye türü | Ne için kullanılır? |
|---|---|
| Toptan Satış İrsaliyesi | Toptan mal satışının sevki |
| Perakende Satış İrsaliyesi | Perakende satışın sevki |
| Konsinye Çıkış İrsaliyesi | Konsinye olarak gönderilen mal |
| Satış iade irsaliyeleri | Müşteriden geri gelen mal (toptan, perakende, konsinye) |
| Satınalma İrsaliyesi | Tedarikçiden teslim alınan mal |
| Satınalma İade İrsaliyesi | Tedarikçiye geri gönderilen mal |
| Konsinye Giriş İrsaliyesi | Konsinye olarak teslim alınan mal |
Logo’nun e-İrsaliye dokümanına göre GİB açısından satış, iade ya da konsinye ayrımı yoktur; programdaki bütün irsaliyeler UBL’de “Sevk İrsaliyesi” olarak oluşur. Depolar arası transfer için kesilen ambar fişi de e-İrsaliye kapsamındadır; o konuyu Logo’da ambar fişi ve stok raporu yazımızda anlattık.
Satış irsaliyesi nasıl kesilir?
- Satış İrsaliyeleri listesinde Ekle‘ye tıklayıp fiş türünü (çoğunlukla Toptan Satış İrsaliyesi) seçin.
- Cari hesabı seçin. Cari hesap kartında e-İrsaliye kullanıcısı işaretliyse İrsaliye Tipi kendiliğinden “e-İrsaliye” gelir; değilse “Kâğıt” gelir ve değiştirilemez.
- Malzeme satırlarını girin. Bir siparişi sevk ediyorsanız satırları elle yazmak yerine F9 > Sipariş Aktar ya da sipariş listesindeki Sevket seçeneğini kullanın; siparişin bir kısmını da sevk edebilirsiniz.
- Detaylar sekmesinde sevk tarihi ve zamanını ve taşıyıcı kodunu girin. Cari hesap kartında taşıyıcı tanımlıysa öndeğer olarak gelir.
- e-İrsaliyede F9 > e-İrsaliye Bilgileri penceresinde düzenleme tarihi ve zamanını, gerekiyorsa sürücü adı, T.C. kimlik numarası ve plaka bilgilerini doldurup kaydedin.
e-İrsaliye için zorunlu alanlar eksikse e-İrsaliye Bilgileri penceresi kayıt sırasında kendiliğinden açılır. 2.66.00.02 sürümünden itibaren kayıt için taşıyıcı kodu ya da sürücü bilgilerinden birinin dolu olması yeterlidir. Taşıyıcı firmalar ayrıca tanımlanır; tüzel kişide vergi numarası, şahısta T.C. kimlik numarası, ülke bilgisi ve unvan ya da ad soyad zorunludur. Kaydedilen e-İrsaliye listede “GİB’e Gönderilecek” statüsüyle görünür ve LogoConnect ya da Cloud Connect’ten e-Fatura ile aynı adımlarla (Onayla, Paketle, Gönder) gönderilir.
Satınalma irsaliyesi aynı mantıkla girilir. Tedarikçiniz e-İrsaliye gönderiyorsa irsaliyeyi elle girmek yerine LogoConnect’in gelen kutusundan alıp cari, malzeme ve birim eşlemesini yaparak kaydedersiniz; bir kez yapılan eşleme sonraki irsaliyelerde otomatik uygulanır.
e-İrsaliye için önce yapılması gereken ayarlar
- Firma ya da işyeri: Sistem İşletmeni’nde firma (kontrol tipi işyeri bazındaysa işyeri) tanımının e-Devlet sekmesinde “e-İrsaliye Kullanıcısı” işaretlenir. Logo’nun dokümanına göre e-İrsaliye, e-Fatura’da hangi kontrol tipi kullanılıyorsa onunla kullanılmalıdır.
- Numara şablonu: e-İrsaliye numarası 3 karakterlik birim kodu, 4 haneli yıl ve 9 haneli sıra numarasından oluşur (örneğin IRS2026000000001). e-İrsaliye ambar fişleri için ayrı şablon tanımlanabilir.
- Cari hesap: Kartın e-Devlet sekmesinde e-İrsaliye kullanıcısı seçilir. Vergi ya da T.C. kimlik numarası, adres ve e-posta gibi alanlar e-Fatura’daki gibi kontrol edilir.
- Tutar bilgisi: İrsaliyede birim fiyat ve tutarın gönderilip gönderilmeyeceği LogoConnect doküman parametrelerindeki “İrsaliye UBL’ine tutar bilgileri eklensin” seçeneğine bağlıdır.
Teknik bir sebeple e-İrsaliye düzenlenemezse ya da teslim miktarı sevkiyat başında bilinemiyorsa önce kâğıt (matbu) sevk irsaliyesi kesilip en geç izleyen 2 gün içinde e-İrsaliyeye dönüştürülür. Logo’da bunun için kâğıt kaydedilmiş irsaliyeye Değiştir ile girip İrsaliye Tipi’ni Matbu e-İrsaliye yaparsınız; 2 gün aşılmışsa program uyarır. Logo’nun aktardığı tebliğ hükmüne göre sevk sırasında araçta e-İrsaliyenin bir kâğıt çıktısının bulunması ya da elektronik olarak gösterilebilmesi gerekir; çıktıda ıslak imza ya da kaşe şart değildir.
İrsaliye nasıl faturalanır?
İrsaliyeyi faturaya çevirirken bilgileri yeniden girmeniz gerekmez. Üç yol vardır:
- Fatura içinden: Yeni faturada F9 > İrsaliye Aktar. Faturanın cari hesabına ait irsaliyeler, verdiğiniz ilk ve son irsaliye tarihi aralığında listelenir (Logo’nun dokümanına göre bu aralık 30 günü kapsar); aktarılacakları işaretleyin, hepsi için sağ tuş > Hepsi.
- İrsaliye listesinden: İrsaliyenin üzerinde F9 > Faturala. Listede birden fazla irsaliye seçip Faturala derseniz toplu faturalama yapılır.
- Toplu Faturalama: Satış ve Dağıtım > İşlemler > Toplu Faturalama. İrsaliye türü, tarih, cari hesap, işyeri, ambar gibi filtrelerle seçilen irsaliyeler topluca faturalanır.
Toplu faturalamada iki filtre sonucu belirler. Faturalama Şekli filtresinde Birebir, İşyerlerine Göre, Genel ve Sevkiyat Adresi seçenekleri vardır: Birebir’de her irsaliyeye ayrı fatura kesilir, İşyerlerine Göre’de her cari hesabın irsaliyeleri işyeri bazında tek faturada toplanır. Kaydederken Sorgula “Evet” ise her fatura ekrana gelir ve tek tek onaylanır; “Hayır” ise faturalar ekrana gelmeden, fatura öndeğerleri penceresindeki bilgilerle kaydedilir. “Fatura Tarihi İrsaliye Tarihi İle Aynı Olsun” filtresi de buradadır.
Faturalanan irsaliye listede “F” işaretiyle görünür; bundan sonra irsaliyede yalnızca belge numarası, satır ve genel açıklama ile özel kod değiştirilebilir, diğer değişiklikler faturadan yapılır. Logo, irsaliyenin kanuni faturalama süresini irsaliye tarihinden itibaren 7 gün olarak hesaplar ve fatura tarihi 8. güne geldiğinde uyarır. Faturalamayı etkileyen parametreler:
- Durumu Sevkedilmedi Olan İrsaliyeler Faturalanabilsin (Satış ve Satınalma parametreleri, 2.57): “Hayır” ise sevk edilmedi durumundaki irsaliye faturalanmaz. Sevk durumu listede F9 > Sevket / Sevket Geri Al ile değişir.
- Dönem Kapatma Öncesindeki İrsaliyelerin Faturalandırma Kontrolü Yapılsın (Malzeme Yönetimi parametreleri, 2.87): Dönem kapatma tarihinden önceki irsaliyenin sonraki bir tarihe faturalanmasını kontrol eder.
- İade irsaliyesi kaynak irsaliyeden önce faturalandırıldığında (2.90): İade irsaliyesinin, bağlı olduğu irsaliyeden önce faturalanmasına devam edilir, kullanıcı uyarılır ya da işlem durdurulur.
GİB’e gönderilmiş bir e-İrsaliye faturalanırken malzeme kodu ve miktar değiştirilemez, satır çıkarılamaz; faturaya yeni bir malzeme satırı eklenirse o satır için yeni bir irsaliye oluşur (2.67.00.01). KDV’si sıfır girilmiş bir toptan satış irsaliyesi faturalanırken muafiyet sebebi girilmezse program faturalamaya izin vermez; ayrıntısı Logo’da KDV muafiyet kodu yazımızda.
“İrsaliye yerine geçer” fatura
Fatura malın teslimi anında düzenleniyorsa ayrı bir irsaliye kesmek yerine faturanın e-Fatura ya da e-Arşiv bilgilerinde İrsaliye Yerine Geçer işaretlenebilir. Seçenek cari hesap kartının e-Devlet sekmesinde öndeğer olarak tanımlanabilir ve kullanıcı yetkisine bağlanabilir (2.63). Satış ve Dağıtım parametrelerindeki İrsaliye Faturalandığında İrsaliye Yerine Geçer İşaretli Gelsin satırı, irsaliyeden oluşan faturalarda bu kutunun öndeğerini belirler (2.90). e-İrsaliye kullanan bir firmada kutu işaretlenirse Logo faturanın arkasında e-İrsaliye değil kâğıt tipinde irsaliye oluşturur.
Dikkat: Logo’nun e-İrsaliye dokümanı, e-İrsaliye uygulamasına geçen mükelleflerin e-Faturanın kâğıt çıktısını irsaliye yerine kullanma uygulamasından yararlanamayacağını belirtiyor. e-İrsaliye mükellefiyseniz bu kutuyu kullanmadan önce mali müşavirinizin görüşünü alın.
İrsaliye parçalama
Bir faturanın malı farklı araçlarla sevk edilecekse ya da irsaliye tarihinin fatura tarihinden sonra olması gerekiyorsa irsaliye, Satış İrsaliyeleri listesinde F9 > Parçala ile birden fazla irsaliyeye bölünür. Logo’nun kuralları:
- GİB’e henüz gönderilmemiş bir e-İrsaliye parçalanırsa yeni irsaliye aynı tiple oluşur; fiş, düzenleme ve sevk tarihleri sistem tarihini alır ve değiştirilebilir.
- GİB’e gönderilmiş bir irsaliye parçalanırsa yeni irsaliye öndeğer olarak kâğıt gelir ve kâğıt numara şablonundan numara alır; tipi e-İrsaliye yapılabilir. Tarih ve zaman orijinal irsaliyeden gelir. GİB’e gönderilmiş ve faturalanmış bir irsaliye parçalanamaz.
- Yeni irsaliyenin belge numarasına orijinal irsaliyenin fiş numarası yazılır. Bağlantıyı F9 > İrsaliye Parçalama Bağlantıları ile izlersiniz.
- Parçalanmış bir irsaliyeyi iptal ederseniz ana irsaliye güncellenmez; program bunun için uyarır.
İrsaliye iptal edilir mi?
Kâğıt irsaliye listede F9 > İptal Et ile iptal edilir, gerekirse Geri Al ile geri alınır. e-İrsaliyede ise iptal, irsaliyenin GİB sürecindeki statüsüne bağlıdır. Statüyü irsaliye listesindeki e-İrsaliye Statüsü kolonundan izlersiniz:
| Statü | Programda iptal |
|---|---|
| GİB’e gönderilecek, GİB’e gönderilemedi, GİB’de işlenemedi | Yapılabilir |
| İrsaliye yanıtı alındı | Yapılabilir; değiştirme ve silme yapılamaz |
| Onayda, mühürlendi, paketlendi, GİB’e gönderildi | Yapılamaz |
| Sunucuya gönderildi | Değiştir, Çıkar ve İptal yapılamaz |
| GİB’de işlendi, alıcıya gönderildi, alıcıda işlendi | Yapılamaz |
Faturayı iptal ettiğinizde bağlı irsaliyenin de iptal edilmesi Satış ve Satınalma parametrelerindeki Fatura İptal Edildiğinde Bağlı İrsaliye İptal Edilsin satırına bağlıdır; ancak bağlı irsaliye e-İrsaliye ise bu parametre “Evet” olsa bile iptal edilmez (2.66). Benzer şekilde GİB’e gönderilmiş bir e-İrsaliyeye bağlı fatura silinirse irsaliye silinmez (2.65). Alıcıya ulaşmış bir e-İrsaliyede hata varsa izlenecek yol (yeni irsaliye, iade irsaliyesi) bir mevzuat konusudur; durumunuzu mali müşavirinizle netleştirin. e-Fatura ve e-Arşiv iptali ayrı bir süreçtir: Logo’da e-Fatura ve e-Arşiv fatura iptali.
Gelen e-İrsaliye ve irsaliye yanıtı
Size gelen e-İrsaliyeler LogoConnect’te e-İrsaliye > Gelen Kutusu‘na düşer. Eşlemesi yapılmamış kayıtlar kırmızı görünür; Kaydet sırasında cari, malzeme ve birim eşlemesi yapılınca irsaliye ERP’ye satınalma irsaliyesi olarak kaydedilir. Malın eksik, fazla ya da hasarlı geldiğini bildirmek için gelen irsaliyenin üzerinde F9 > İrsaliye Yanıtı Oluştur kullanılır:
- Eksik Miktar teslim alınan miktarı düşürür, Fazla Miktar artırır.
- Kabul Edilmeyen Miktar hasarlı gibi kabul edilmeyen malı gösterir; teslim alınan miktarı değiştirmez. Tümünü Reddet bütün satırları kabul edilmeyen olarak doldurur.
- Oluşan yanıt, e-İrsaliye Gönder ekranının Onaylanacak sekmesinden gönderilir.
Logo’nun dokümanına göre irsaliye yanıtı vermek zorunlu değildir; yanıt bilgi amaçlı iletilir. Gönderdiğiniz bir e-İrsaliyeye müşterinizden gelen yanıtı LogoConnect gelen kutusundan kaydettiğinizde satış irsaliyesinin yalnızca statüsü “İrsaliye yanıtı alındı” olur, miktarlar değişmez. Doküman parametrelerinde “İrsaliye Yanıtı UBL’i ERP’ye kaydedilsin” işaretliyse yanıtı satış irsaliyesinde F9 > e-İrsaliye Yanıtı Görüntüle ile açarsınız.
Sık karşılaşılan sorunlar
| Belirti | Olası neden ve çözüm |
|---|---|
| İrsaliye tipi “Kâğıt” geliyor, değişmiyor | Cari hesap e-İrsaliye kullanıcısı olarak işaretli değil. Kartın e-Devlet sekmesini kontrol edin. |
| Kaydederken e-İrsaliye Bilgileri penceresi açılıyor | Zorunlu alan eksik: düzenleme tarihi ve zamanı, sevk tarihi ve zamanı, taşıyıcı kodu ya da sürücü bilgisi. |
| Kanuni faturalama süresi uyarısı | İrsaliye tarihinden itibaren 7 gün geçmiş. Fatura tarihini kontrol edin. |
| Faturalarken miktar değiştirilemiyor | e-İrsaliye GİB’e gönderilmiş. Fark için yeni bir irsaliye gerekir. |
| İrsaliye faturaya aktarılmıyor | Durumu “sevk edilmedi” ve ilgili parametre “Hayır”, ya da irsaliye başka bir cari hesaba ait. |
| e-İrsaliye iptal edilemiyor | Statü GİB’e gönderildi ya da sonrası. Yukarıdaki statü tablosuna bakın. |
| Fatura iptal edildi, irsaliye iptal olmadı | Bağlı irsaliye e-İrsaliye (program bilerek iptal etmez) ya da bağlı irsaliyeyi iptal eden parametre “Hayır”. |
| LogoConnect’te irsaliye kırmızı | Şematron hatası. Hatayı düzeltip “Sunucuda hata alındı” statüsünü filtreleyerek yeniden gönderin. |
Şematron hatalarının anlamı için e-Fatura durum kodları ve şematron hataları yazımıza bakabilirsiniz.
SQL ile faturalanmamış irsaliyeler
İrsaliyeler STFICHE tablosundadır. Test veritabanımızda doğruladığımız kurallar: satış irsaliyelerinde TRCODE 7 perakende, 8 toptan satış irsaliyesidir; BILLED = 1 olan her irsaliye aynı türde bir faturaya bağlıdır (INVOICEREF); EDESPATCH = 1 e-İrsaliyeyi gösterir. Aşağıdaki sorgu faturalanmamış, iptal edilmemiş satış irsaliyelerini ve üzerinden kaç gün geçtiğini listeler. Tablo adlarındaki 001 firma, 03 dönem numarasıdır; sorgu yalnızca okuma yapar.
SELECT F.FICHENO AS IRSALIYE_NO, F.DATE_ AS TARIH, C.CODE AS CARI_KODU, C.DEFINITION_ AS CARI_UNVANI,
CASE F.EDESPATCH WHEN 1 THEN 'e-İrsaliye' ELSE 'Kâğıt' END AS IRSALIYE_TIPI,
DATEDIFF(day, F.DATE_, GETDATE()) AS GECEN_GUN
FROM LG_001_03_STFICHE F
LEFT JOIN LG_001_CLCARD C ON C.LOGICALREF = F.CLIENTREF
WHERE F.TRCODE IN (7, 8) AND F.BILLED = 0 AND F.CANCELLED = 0
ORDER BY F.DATE_;
Test veritabanımızdaki 358 toptan satış irsaliyesinin 355’i faturalanmıştı; faturalanmamış 3 irsaliyenin 2’si iptal edildiği için sorgu tek kayıt döndürdü. Alış tarafı için TRCODE IN (1) yazın; satınalma irsaliyeleri de satınalma faturalarına aynı şekilde bağlanıyordu.
Henüz gönderilmemiş ya da hata almış giden e-İrsaliyeleri görmek için statü alanı EDESPSTATUS kullanılır. Kodlar Logo’nun e-İrsaliye durum listesindeki numaralardır:
SELECT F.FICHENO AS FIS_NO, F.DATE_ AS TARIH, F.TRCODE AS FIS_TURU,
CASE F.EDESPSTATUS WHEN 0 THEN 'GİB''e gönderilecek' WHEN 5 THEN 'GİB''e gönderilemedi'
WHEN 7 THEN 'GİB''de işlenemedi' WHEN 9 THEN 'Alıcıya gönderilemedi'
WHEN 11 THEN 'Alıcıda işlenemedi' WHEN 18 THEN 'Sunucuda hata alındı' END AS DURUM
FROM LG_001_03_STFICHE F
WHERE F.EDESPATCH = 1 AND F.TRCODE IN (6, 7, 8, 9, 25) AND F.CANCELLED = 0
AND F.EDESPSTATUS IN (0, 5, 7, 9, 11, 18)
ORDER BY F.DATE_;
Sorgu ambar fişlerini (25) ve satınalma iade irsaliyelerini (6) de kapsar. Test veritabanımızda giden e-İrsaliyelerin büyük çoğunluğu “alıcıda işlendi” (10) statüsündeydi; sorgu “GİB’de işlenemedi” statüsündeki tek bir ambar fişini döndürdü. Daha fazla örnek için Logo’da SQL rapor nasıl yazılır yazımıza bakın.
CNB Yazılım nasıl yardımcı olur?
e-İrsaliye geçişinizi, numara şablonlarını, taşıyıcı ve cari hesap ayarlarını kuruyor, toplu faturalama düzeninizi iş akışınıza göre planlıyor, gönderilemeyen irsaliyelerin nedenini bulup çözüyoruz. Sorununuzu ekran görüntüsüyle destek@cnbyazilim.com.tr adresine göndermeniz yeterli; e-postanız otomatik olarak destek talebine dönüşür. Uzaktan destek ile hemen bağlanabiliriz. e-İrsaliye çözümü için e-İrsaliye ürün sayfamıza göz atabilirsiniz.
Bilgiler Logo’nun Tiger 3 dokümanlarına (Satış İrsaliyeleri, Satış İrsaliye ve Fatura Türleri, Satınalma İrsaliyeleri, Fiş / Fatura Başlık Bilgileri, Satış İrsaliyeleri ve Satınalma İrsaliyesi e-İrsaliye Bilgileri, e-İrsaliye Kullanım Dokümanı, e-İrsaliye Uygulaması, e-İrsaliye Durum Bilgileri, Matbudan e-İrsaliye, Taşıyıcı Firmalar, Satış ve Satınalma İrsaliyelerinin Faturalanması, Satış Toplu Faturalama, Satış Faturaları e-Arşiv Bilgileri, GİB’e Gönderilmiş İrsaliyelerin Parçalanması, Gelen e-İrsaliyeler İçin İrsaliye Yanıtı Oluşturma, Satış ve Dağıtım Parametreleri) ve sürüm notlarına (2.49, 2.55, 2.57, 2.63, 2.64, 2.65, 2.66, 2.66.00.02, 2.67.00.01, 2.87, 2.90) dayanır. Menü adları ürün ve sürüme göre küçük farklılıklar gösterebilir.